ย้อนรอยจุดกำเนิด “มัทฉะเกรด Ceremonial” เริ่มจากใช้บอกว่า ชงดื่มได้ จนกลายเป็น คำฮิตที่ใช้ทั่วโลก

สำหรับคนที่ชอบทานมัทฉะน่าจะเคยได้ยินคำว่า “มัทฉะเกรดพิธีการ” ผ่านหูผ่านตากันมาบ้าง เพราะตอนนี้กระแสมัทฉะเกรดพิธีการกำลังแมสมาก ๆ

โดยคำว่ามัทฉะเกรดพิธีการ หรือภาษาอังกฤษเรียกว่า “Ceremonial Grade” เป็นคำที่ถูกใช้เรียกผงมัทฉะพรีเมียม

คนเห็นคำว่า Ceremonial Grade จะเข้าใจตรงกันว่า ผงมัทฉะแบบนี้มีรสชาติดี ชงแล้วสีเขียวสวย ไม่มีรสชาติขม ซึ่งก็ตามมาด้วยราคาขายที่สูงกว่าผงมัทฉะทั่ว ๆ ไป

แต่รู้ไหมว่า จริง ๆ แล้ว แม้แต่ในประเทศญี่ปุ่นที่เป็นต้นตำรับมัทฉะ ก็ไม่มีนิยาม หรือองค์กรกลางที่กำกับชัดเจนว่าผงมัทฉะแบบไหน ถึงจะเข้าเกณฑ์ที่เรียกว่า Ceremonial Grade

แล้วคำนี้มาจากไหน ? ทำไมอยู่ ๆ ถึงกลายเป็นคำที่ใช้เรียกมัทฉะพรีเมียม ?
MarketThink จะเล่าให้ฟังแบบสนุก ๆ

ข้อมูลจากหลาย ๆ แหล่งบอกตรงกันว่า การใช้คำว่า “Ceremonial Grade” กับมัทฉะ เริ่มมีให้เห็นเป็นครั้งแรกในช่วงปี ค.ศ. 2007 เป็นต้นมา

ในช่วงเวลานั้น คนส่วนใหญ่จะมีภาพจำเกี่ยวกับผงมัทฉะว่า เป็นวัตถุดิบอเนกประสงค์ที่เอาไว้ชงดื่มหรือทำขนมก็ได้ ไม่ได้มีการแบ่งเกรดชัดเจน

แต่ตอนนั้นมีแบรนด์ชื่อ DōMatcha เป็นแบรนด์ค้าปลีกผงมัทฉะในโซนอเมริกาเหนือ ต้องการเอาผงมัทฉะที่เหมาะสำหรับ “การชงดื่ม” โดยเฉพาะมาทำตลาด

ทางแบรนด์เลยมีการใส่คำว่า “Ceremonial Grade” เข้ามากำกับ เพื่อสื่อสารให้ลูกค้าเข้าใจว่าผงมัทฉะตัวนี้เหมาะกับการชงดื่ม

สาเหตุที่แบรนด์ต้องใช้คำว่า Ceremonial Grade มาสื่อสารในบริบทนี้ ส่วนหนึ่งก็เป็นเพราะแบรนด์ต้องการเชื่อมโยงผงมัทฉะตัวนี้เข้ากับวัฒนธรรมการชงชาของประเทศญี่ปุ่น ที่เรียกว่า Chadō หรือ Sadō

โดย Chadō คือ ศิลปะแขนงหนึ่งเอาไว้ฝึกความอดทน จิตใจ และสมาธิ ผ่านการ “ชงและดื่มชา” ซึ่งเป็นที่นิยมมาก ๆ ในหมู่ชนชั้นสูงของญี่ปุ่นในอดีต

พิธีการแบบนี้มีการสืบทอดกันมาเป็นร้อย ๆ ปี และโด่งดังไปทั่วโลก

ส่วนคนไทยจะรู้จักวัฒนธรรมแบบนี้ ในชื่อ “พิธีการชงชา”

ที่น่าสนใจคือ วิธีการชงชาในพิธีการนี้จะมีอยู่หลัก ๆ 2 แบบ และจะชงชาด้วย “น้ำเปล่า” เท่านั้น ไม่ผสมนม ไม่ผสมน้ำตาล หรือสารอื่น ๆ เลย ได้แก่

- Koicha เป็นการชงชาแบบเข้มข้น เติมน้ำน้อย โดยชาที่ได้จะมีความข้นเหนียวคล้าย ๆ โคลนสีเขียว

- Usucha เป็นการชงชาแบบบางเบา เติมน้ำเยอะขึ้นมาหน่อย เน้นการตีให้เกิดฟองนุ่ม ๆ ที่ตัวชา

พอวิธีชงชาเป็นแบบนี้ ตัวผงมัทฉะที่ใช้ในพิธีการเลยจำเป็นจะต้องไม่ขมไว้ก่อน มีรสชาติดีเพื่อให้ดื่มง่าย

แบรนด์ DōMatcha เห็นว่ากิมมิกตรงนี้เหมาะกับการเอามาใช้สื่อสารว่า ผงมัทฉะตัวนี้เหมาะสำหรับการชงดื่ม

เลยเกิดเป็นไอเดียในการใช้คำว่า Ceremonial Grade มากำกับในผงมัทฉะของตัวเอง เพื่อสร้างความเชื่อมโยงกับพิธีการชงชาตรงนี้

คนที่เห็นจะเข้าใจได้ทันทีว่า “นี่คือผงมัทฉะสำหรับชงดื่ม” สามารถใช้ในพิธีการชงชาได้ และดูแตกต่างจากมัทฉะทั่ว ๆ ไป ที่ตอนนั้นคนยังมองว่าเป็นวัตถุดิบอเนกประสงค์

ดังนั้น คำว่า Ceremonial Grade น่าจะมีจุดเริ่มต้นจริง ๆ มาจากการสื่อสารให้ลูกค้าเข้าใจวิธีการใช้ผงมัทฉะว่า “นี่เป็นผงมัทฉะสำหรับชงดื่ม” มากกว่า

แต่ถ้าลองวิเคราะห์ดูว่า ทำไมในวันนี้คำว่า Ceremonial Grade ถึงถูกใช้ในบริบทของการเพิ่มมูลค่า
หรือบ่งบอกถึงความพรีเมียมกันเป็นหลัก

ก็น่าจะเป็นเพราะว่าความหมายของคำว่า Ceremonial Grade จะสามารถสื่อถึง ความพรีเมียม และดูขลัง ของพิธีการชงชาได้ดีเหมือนกัน

ประกอบกับว่า ในตอนนี้ยังไม่มีหน่วยงานไหนมากำกับว่า ผงมัทฉะแบบไหนถึงจะผ่านเกณฑ์ในการเป็น Ceremonial Grade อย่างเป็นทางการ

ทำให้ใคร ๆ ก็สามารถเอาคำว่า Ceremonial Grade ไปใช้กับมัทฉะของตัวเองได้

เราเลยเห็นแบรนด์ต่าง ๆ นิยมใช้คำนี้มากำกับมัทฉะของตัวเอง เพื่อสื่อว่ามัทฉะของแบรนด์ มีความพรีเมียม และมีคุณภาพสูงนั่นเอง